PORTIR NAVODIO GRANATE NA FABRIKU // 08. 1992.
ŠEFIK LOJO // DIREKTOR FABRIKE DUHANA SARAJEVO
GOVORNA ISTORIJA - INTERVJU
GOVORNA ISTORIJA - TRANSKRIPT

August 1992

Šefik Lojo
Direktor Fabrike duhana Sarajevo
PORTIR NAVODIO GRANATE NA FABRIKU

‘U to vrijeme su radili skoro svi radnici koji prije toga, naravno, nisu napustili fabriku, odnosno prešli na neprijateljsku stranu ili pobjegli iz Sarajeva. Među onima koji su radili bili su i radnici srpske nacionalnosti. Jedan od njih je radio za one koje je volio, što znači za srpsku stranu. Tako da je svako granatiranje, koje je bilo svakodnevno po nekoliko puta, dojavljivao je gdje granate padaju, da bi oni mogli korigovati vatru i onda pogoditi ono što treba da pogode. Koliko je za to dobijao, ja ne znam, znam da su ga naši uhvatili i da je poslje razmijenjen sa srpskom stranom.’

FOTOGRAFIJE NA TEMU
TEKST NA TEMU

AUGUST 1992


• U konvoju koji se uputio u Njemačku sa djecom bez roditelja, srpski snajperisti usmrtili bebe u autobusu.


• Romi iz naselja Butmir odlaze da prezime u Italiju.


• Agresor ucjenjuje vodom. Isključen rezervoar Bačevo. 90% grada nema vodu.
• Aerodrom zatvoren zbog granatiranja.
• Užasno stanje u zgradi Domu staraca, koja se nalazi na ničijoj zemlji.
• Izrael učestvuje u vazdušnom mostu, u dopremi humanitarne pomoći.
• Izjava bivše britanske premijerke, Margaret Thatcher, a povodom događaja u Bosni: “Svaki put kada međunarodna zajednica kaže da neće upotrebljavati silu, ohrabruje agresora.”
• UNPROFOR postao posrednik za puštanje struje i vode u grad.Popravak srušenih dalekovoda je Sizifov posao. Radnici Elektroprivrede prvo traže saglasnost od UNPROFOR-a. Potom izlaze na teren koji je uvijek izložen snajperima i granatama. Popravljaju dalekovod koji će ponovo biti srušen. I onda iz početka.
• Dino Merlin komponovao bosansku himnu.
• U sarajevskim studijima hiperprodukcija muzičkih hitova.


• Obustavljen rad Dječije ambasade. Uslijedio protest majki upućen Predsjedništvu BiH.
• Otišao konvoj Jevreja iz Sarajeva.
• Predsjednik jugoslovenske Vlade, Milan Panić, stigao nenajavljen u Sarajevo. Alija Izetbegović odbio da ga primi.


• Njujork, 14. august 1992.Savjet bezbjednosti UN usvojio dvije rezolucije o BiH: Rezoluciju 770, kojom se odobrava upotreba vojne sile za provođenje humanitarne akcije u BiH; - Rezoluciju 771, kojom se osuđuje narušavanje ljudskih prava u BiH i omogućava upotreba vojne sile radi pristupa koncentracionim logorima.Savjet bezjednosti UN potvrđuje svoje rezolucije: 713 od 25. septembra 1991. godine; 721 od 27. novembra 1991. godine; 724 od 15. decembra 1991. godine; 727 od 8. januara 1992. godine; 740 od 7. februara 1992. godine; 743 od 21. februara 1992 godine; 749 od 7. aprila 1992 godine; 752 od 15. maja 1992. godine; 757 od 30. maja 1992. godine; 758 od 8. juna 1992. godine; 760 od 18. juna 1992. godine; 761 od 29. juna 1992. godine; 762 od 30. juna 1992. godine; 764 od 13. jula 1992. godine; 769 od 7. augusta 1992. godine. Savjet bezbjednosti ponovo ističe neophodnost hitnog političkog rješenja putem pregovora, za situaciju u RBiH, sa ciljem da se toj zemlji omogući da živi u miru i bezbjednosti u svojim granicama.
• Savjet bezbjednosti, postupajući na osnovu poglavlja VII, Povelje Ujedinjenih nacija:
1. Ponovo potvrđuje svoj zahtjev da sve strane i drugi zainteresovani u BiH odmah obustave borbu;
2. Apeluje na sve države da preduzmu sve neophodne mjere, u saradnji sa UN, ili preko regionalnih agencija i aranžmana, kako bi se olakšala isporuka humanitarne pomoći Sarajevu i drugim dijelovima BiH, gdje je to potrebno, od strane relevantnih humanitarnih organizacija UN i drugih;
3. Zahtijeva neometan i stalni pristup svim logorima, zatvorima i centrima za internaciju Međunarodnom komitetu Crvenog krsta i drugim relevantnim humanitarnim organizacijama; kao i da svi zatvorenici budu tretirani humano, da dobijaju odgovarajuću hranu, smještaj i zdravstvenu njegu;
4. Apeluje na sve države da generalnom sekretaru podnesu izvještaj o mjerama koje poduzimaju u koordinaciji sa UN, s ciljem da se ova rezolucija provede, i poziva generalnog sekretara da neprestano razmatra dalje mjere koje bi mogle biti potrebne za obezbjeđivanje neometane isporuke humanitarne pomoći;
5. Traži od svih država da pruže odgovarajuću podršku akcijama preduzetim u skladu sa ovom Rezolucijom;
6. Zahtijeva da sve strane i drugi zainteresovani preduzmu neophodne mjere kako bi se osigurala bezbjednost UN i drugog ljudstva angažovanog na isporuci humanitarne pomoći;
7. Traži od generalnog sekretara da periodično podnosi izvještaj Savjetu bezbjednosti o primjeni ove Rezolucije;
8. Donosi odluku da aktivno prati ovo pitanje.
• Papin izaslanik prisustvovao misi u Katedrali održanoj za blagdan Velike Gospe.


• Granatama zapaljen hotel "Evropa”.
• Konvoj Dječije ambasade krenuo za Beograd.
• Aerodrom zatvoren jer je gađan britanski Herkules C-13.
• Ratni bonovi postali platežno sredstvo i zamijenili Yu dinar. Odštampan bh dinar, ali novac nije mogao ući u Sarajevo.
• Posljednji aktivni pravoslavni sveštenik Dragutin Ubiparipović napušta Sarajevo .


• Nenad Kecmanović, odbjegli član Predsjedništva BiH, preko jugoslovenske novinske agencije “Tanjug”, izdao obavještenje da više nije član Predsjedništva BiH.
• Bobby Fisher igra meč na Svetom Stefanu, uprkos embargu sa Jugoslavijom.
• Održana fudbalska utakmica Sarajevo-Željo, s rezultatom 8:5.
• Nacionalna biblioteka izgorjela u teškom artiljerijskom napadu.


• London, 27. august 1992.U Londonu počela mirovna konferencija o bivšoj Jugoslaviji, pod zajedničkim predsjedavanjem britanskog premijera John Majora, generalnog sekretara UN Boutrosa Ghalia i ministra vanjskih poslova Engleske Douglasa Hurda. Bh delegaciju predvodi Alija Izetbegović. U sastavu delegacije su i Mile Akmadžić, Haris Silajdžić i Nikola Kovač. Hrvatsku delegaciju predvodi Mate Boban, a delegaciju bosanskih Srba Radovan Karadžić.
• Jose Cutilliero podnio ostavku na svoju funkciju predsjedavajućeg EZ.
• Srbi dobili bezuslovni ultimatum od 96 sati za povlačenje teške artiljerije.
• U sarajevskim bolnicama doktori i medicinsko osoblje gladuju.

Duhan

Tradicija poznatog duhana iz Hercegovine i više od stoljeća postojanja i proizvodnje Fabrike duhana Sarajevo ostavila je loše posljedice na Sarajlije. Pokvarila ih je – ljudi su naučili na najbolje cigarete i duhan za specijalne lule, pravljeni su cigarluci i tabakere.
Danas, cigarete su najveći luksuz i potreba. Niko ne prestaje s pušenjem. Možete ih kupiti na crnom tržištu. Pripadnici vojske i policije dobijaju ih svakodnevno ili sedmično. Nema mogućnosti redovne kupovine. I šibice se mogu naći samo na crno. Na nekim pijacama možete naći duhansku prašinu, koja je prije služila kao izuzetno kvalitetan fertilizator za biljke i povrće. Danas je ta prašina dragocjena i teško ju je naći. Lišće duhana je još skuplje i veoma rijetko. Najstrastveniji pušači puše čaj. Oni suše kamilicu, lišće repe i sijeku u “duhan”. Duhan se umotava u običan ili novinski papir. Filteri se prave od toalet papira koji dolazi u okviru lanč paketa. Izgleda da bi bilo lakše naći lulu.

FABRIKA DUHANA

Cigarete “Marlboro”, proizvedene u toj fabrici, pod licencom Philip Morris, bile su najcjenjenije cigarete u bivšoj Jugoslaviji. To je bila kultna cigareta u Sarajevu. Iako su ogromne količine uskladištenih cigareta uništene, fabrika je tokom opsade uspjela da proizvodi male količine cigareta. Uprkos lošem kvalitetu, za šteku se davalo po 100 DEM. Cigarete su bile najvrijednija roba za razmjenu. Za kutiju cigareta se moglo dobiti nekoliko konzervi humanitarne hrane. Zbog nestašice papira, cigarete su pakovane u različite udžbenike, knjige, zvanične dokumente. Na njima niste mogli pročitati upozorenja o štetnosti po zdravlje, nego ste mogli naučiti, na primjer, o procesu proizvodnje bakra. Građani su često govorili kako bi Sarajevo palo da su nestale cigarete.

VIDEO NA TEMU
ANKETE
ANKETA
MAPA OPSADE SARAJEVA