PUKLE TELEFONSKE VEZE SA SVIJETOM // 05. 1992.
HAJRUDIN ŠUMAN // DIREKTOR POŠTE (PTT)
GOVORNA ISTORIJA - INTERVJU
GOVORNA ISTORIJA - TRANSKRIPT

Maj 1992

Hajrudin Šuman
Direktor Pošte (PTT)
PUKLE TELEFONSKE VEZE SA SVIJETOM

‘2. maja izvršena je diverzija u objektu, praktično tadašnji bivši direktor Čedo Tepavčević je izvršio diverziju organizovanu i zapalio objekat na Obali, Poštu. Da bi 28-og… 29-og, komplet se izvršila telekomunikaciona blokada. Razlog je taj, mogu vam reći i to siguran, s obzirom da se prije toga desila Mojmilska bitka, gdje je praktično rezervoar Mojmilo oslobođen i gdje je praktično i deblokirana Dobrinja. Samim tim, s obzirom na Dobrinju da je bila predviđena kao glavno sjedište državnih organa velike Srbije, i kad su shvatili da ne mogu osvojiti, onda su sve telekomunikacione veze blokirali i išli su na uništenje grada.’

FOTOGRAFIJE NA TEMU
TEKST NA TEMU

MAJ 1992


• Na mirovnoj konferenciji u Lisabonu, predsjednik Predsjedništva, Alija Izetbegović, prihvata razgovor o teritorijalnom razgraničenju. Predsjedavajući EZ, Jose Cutilliero, iznosi koncept tri konstitutivne zajednice BiH, nudeći na uvid mape koje su izradili eksperti EZ.
• U Sarajevu je 17.000 izbjeglica koje se sele iz jednog dijela grada u drugi. Oni su ili protjerani iz svojih domova, ili su im kuće i stanovi uništeni granatama.


• Sarajevo je pod opsadom. Zatvoren krug oko grada. Postavljeni su tenkovi, minobacači, snajperi, topovi.
• Prilikom povlačenja JNA iz zgrade Komande, na mostu Skenderija došlo do sukoba. Samoorganizovani branitelji grada napali konvoj JNA.
• Nakon povratka iz Lisabona, po slijetanju na Sarajevski aerodrom, JNA zarobljava predsjednika Predsjedništva, Aliju Izetbegovića, njegovu kćerku koja je u pratnji i lidera SDP-a, Zlatka Lagumdžiju. Oslobođeni su poslije dugih pregovora o razmjeni, uz asistenciju komandanta UN, Louisa Mackenziea.
• Juka Prazina, paravojni lider gradskih jedinica, postaje glavnokomandujući Specijalnih jedinica MUP-a BiH.


• Članovi Predsjedništva BiH, Stjepan Kljujić i Fikret Abdić, potpisali obustavu vatre uz sporazum o deblokadi kasarni JNA.
• U Starom Gradu, na ulazu u Sarajevo, postavljena stara drvena kapija.


• JNA smjenjuje Blagoja Adžića i razrješuje dužnosti glavnokomandujućeg oblasti Sarajevo, Milutina Kukanjca.
• Sarajevsko naselje Dobrinja u okruženju trupa SDS-a. Teroristi SDS-a postavili ultimatum braniocima Dobrinje. SDS postavili barikadu sa naoružanim vojnicima između naselja Dobrinja i Mojmilo.


• Unutar blokiranih kasarni JNA nastaju sukobi među pojedinim vojnicima.
• Iz kasarni pucaju na vozila i prolaznike. Kasarna postaje smrtonosna tačka.


• Vojska JNA odlazi i razara sve oko sebe.
• Vode se borbe oko kasarni JNA.
• Prekinuto emitovanje nezavisnog informativnog programa “Yutel”.


• Prilikom granatiranja glavne zgrade Pošte sa okolnih brda, na koja su se smjestile srpske paramilitarne grupe, izgorjelo 40.000 telefonskih linija. Minirana rezervna telefonska centrala na Obali. Sabotažu su izveli niški specijalci.
• Vode se ulične borbe u različitim gradskim zonama.


• Fabrika duhana u Sarajevu izgorjela poslije gađanja zapaljivim granatama.
• Vođena gradska bitka u Pofalićima, između srpskih jedinica i odbrane grada. Branitelji su oslobodili ovo naselje.
• Glavni štab mirovnih trupa UN napustio Sarajevo.


• Predsjedništvo BiH kao krajnji rok za povlačenje JNA postavilo l9. maj.
• Na Ilidži, prilikom odlaska konvoja iz grada, SDS trupe zaustavile 5.000 žena i djece.


• Dogovor o konfederaciji Bosne i Hrvatske odjeknuo kao bomba.
• Predsjedništvo BiH proglasilo vojsku JNA okupacionom silom.
• BiH postala članica UN.


• Poslije dugih pregovora, oslobođen konvoj žena i djece zaustavljen na Ilidži.
• SDS trupe prisilno iselile pacijente iz bolnice Jagomir. 113 mentalnih bolesnika luta gradom.
• Sarajevski pisac Abdulah Sidran, inače strastveni šahista, traži donaciju od 50.000 DM. za učešće bh šahista na Šahovskoj olimpijadi u Manili.


• U napadu na grad, ciljano zapaljen veliki olimpijski kompleks “Zetra”.


• MUP podnio krivične prijave protiv članova SDS-a, a bivših članova Predsjedništva BiH, Biljane Plavšić, Nikole Koljevića i Momčila Krajišnika.
• Sefer Halilović imenovan za komandanta TO BiH.
• SDS trupe pokušale proboj u grad, iz pravca Vraca.
• Lisabon, 24. maj 1992: Donesena Rezolucija, poslije nove runde pregovora.


• Portugalski ambasador, Jose Cutilliero, otpočeo novu rundu pregovora. Hrvatsku delegaciju iz BiH predvodi Mate Boban. Radovan Karadžić predstavlja srpski narod. Predstavnike muslimanskog naroda i delegaciju BiH predvodi Haris Silajdžić.


• JNA napustila kasarnu “Viktor Bubanj”.
• Izvještaj iz Botaničke bašte: specijalni primjerci ugroženi usljed neprestanog bombardovanja.
• Udruženje pčelara BiH šalje u svijet istinu o događajima u gradu.


• Teški artiljerijski napad agresora na Porodilište.
• Granatiranje centra grada. Masakr nad civilima u redu za hljeb.
• Predsjedništvo BiH ne odobrava odlazak konvoja iz grada zbog mogućih ucjena agresora.


• Jedinice JNA se iseljavaju iz gradske kasarne “Jusuf Džonlić”.
• Artiljerijski napad na grad. Grad gori. Napad na zgradu “Oslobođenja”.
• Rušenje i paljenje grada uslovljava prekid mirovne konferencije u Lisabonu.
• JNA napustila vojni poligon Pazarić.
• Njujork, 30. maj 1992. Savjet bezbjednosti UN usvojio Rezoluciju 757, o uvođenju sankcija protiv Srbije i Crne Gore u kojoj se kaže:
- da se zaustavi uvoz svih proizvoda i dobara iz Srbije i Crne Gore;
- da se obustavi izvoz svih dobara i proizvoda u Srbiju i Crnu Goru;
- da se uskrate svi finansijski izvori, uključujući i srpsku i jugoslovensku imovinu u stranim zemljama;
- da se uvede zabrana letova i prelijetanja teritorija stranih zemalja, svim avionima koji lete za Srbiju i Crnu Goru ili sa teritorija tih republika u druge zemlje, osim ako je riječ o posebnim, unaprijed odobrenim letovima, sa humanitarnim potrepštinama;
- da se uvede zabrana servisiranja aviona registrovanih u Srbiji i Crnoj Gori ili koji rade za njihove potrebe, kao i isporuka rezervnih dijelova za takve letjelice, usluge osiguranja ili naplate po tim osnovama;
- reduciranje osoblja diplomatskih misija i konzularnih predstavništava Srbije i Crne Gore, u svim zemljama svijeta;
- zabrana učešća u sportskim događajima, licima ili grupama koje predstavljaju Saveznu Republiku Jugoslaviju, odnosno Srbiju i Crnu Goru;
- suspendovanje naučne i tehničke saradnje, kulturnih veza i posjeta sa licima ili grupama, koje su podržavane ili koje predstavljaju Saveznu Republiku Jugoslaviju, odnosno Srbiju i Crnu Goru...


Telefonske linije

Telefonske linije, od avgusta 1992. idu preko satelita. Ti skupi telefoni – svaki je oko 50,000 $ – su kod stranih dopisnika u Holiday Innu, u Ministarstvu odbrane, u Ministarstvu policije i u dva industrijska uporišta. Od decembra, građani su mogli pokušati da dođu na listu za čekanje u Pošti. Čeka se oko nedjelju dana a plaća u američkim dolarima, 15-20 za minut, tri minuta maksimum. Zna se da su neki strani novinari naplaćivali “svoje” usluge komuniciranja, npr. korištenje satelitskog telefona za duplu cijenu. To samo pokazuje koliko je skupo otići u svijet. Međutim, primijećeno je da linije sa svijetom rade kada se na poštanskom tornju na okupiranoj planini Trebević upali crveno svjetlo. Ali, samo u slučaju da vam telefon radi i da imate pogled na toranj! Telefoni takođe rade kada se emituju vijesti iz Beograda i kada se reporteri s Pala, s kanala zvanog S(rbija u Bosni) uvezuju u Veliki sistem. Linije su otvorene u toku njihovih izvještaja. I tada vam treba telefon koji radi i brzi refleksi.

Gradska komunikacija svedena je na vikanje ispod i ispred velikih stambenih blokova. Gdje nema struje, ne može raditi ni zvono! Poruke se šalju preko glasnika koji ih nose iz jednog u drugi dio grada. Rijetki su taksisti koji mogu uspostaviti veze između podijeljenih dijelova grada. Evo kako: taksista u jednoj zoni zove putem radija kolegu na Grbavici. Tada kolega odlazi na adresu osobe koja se traži. Govori joj da uđe u kola. Dok se voze, teče razgovor. Jedini nedostatak jeste da svako u taksiju može prisluškivati.

POŠTA

Austrougarska građevina, smještena na obali rijeke, uništena je u noći 2. maja 1992. godine. Teroristi su postavili dinamit unutar zgrade. Poslije eksplozije počelo je granatiranje zapaljivim granatama, dok zgrada nije izgorjela. Vreće s posljednjim pismima Sarajlija za one van grada takođe su izgorjele. Govornice su izgorjele tokom granatiranja. Posljedice rušenja Glavne Pošte i nestanak struje, uzrok su, po opštinskim podacima iz aprila 1993., što je od 130.000 telefonskih linija ostalo u funkciji samo 2.000. Telefonske linije između Sarajeva i svijeta bile su u prekidu tokom cijele opsade. Tokom opsade, komunikacija sa svijetom obavljala se putem radio-amatera i nekoliko satelitskih telefona. Veze s rođacima, prijateljima, poslovnim partnerima, uspostavljale su se preko stranaca koji su donosili i odnosili poruke, koje su često dostizale veličinu knjige. U februaru 1996. godine, izložba skulptura postavljena je u izgorjeloj zgradi Pošte.

VIDEO NA TEMU
ANKETE
ANKETA
MAPA OPSADE SARAJEVA