BITKA NA SKENDERIJI // 05. 1992.
JOVAN DIVJAK // ZAMJENIK NAČELNIKA GLAVNOG ŠTABA ARBIH
GOVORNA ISTORIJA - INTERVJU
GOVORNA ISTORIJA - TRANSKRIPT

Maj 1992

Jovan Divjak
Zamjenik načelnika Glavnog štaba ABiH
BITKA NA SKENDERIJI

‘2. maja ’92. godine, planom ili rukovođenjem iz II vojne oblasti od generala Kukanjca sa komandantom IV korpusa generalom Đurđevcem, postojala je namera da se Sarajevo podeli na tri četiri dela. 2-og maja, pokušale su jedinice Jugoslovenske narodne armije, pod izgovorom da spasu ljudstvo koje se nalazilo u kasarnama u gradu, posebno II vojna oblast, Sedrenik i jedinice u kasarni “Maršal Tito”. Imali su zadatak da sa tri pravca, jedan pravac je Nedžarići, Televizija Sarajevo, odnosno kasnije Televizija Bosne i Hercegovine. Jedan je pravac preko Lukavice, Vraca, vodio zaobilaznicom i koji je imao osnovnu nameru da zauzme pozicije na levoj obali Miljacke i onaj treći koji je iz Nedžarića preko, pored Studentskog naselja, imao zadatak da preseče Sarajevo između Lukavice i kasarne “Jusuf Đonlić”. Uz to, osnovni cilj je bio da grupe, koje su preko Lenjinove, kroz Lenjinovu, Vraca-Lenjinova-Vrbanja most-Skenderija, izbiju pred Predsjedništvo i da u tom delu okruženjem Predsjedništva dovedu Sarajevo u potpunu blokadu i predaju. Iskoristili su trenutak povratka predsednika Izetbegovića sa konferencije u Lisabonu da, držeći ga u zatvoru ili pritvoru u Lukavici, postave uslove da se Sarajevo preda. Međutim, više organizacijom na nivou opštinskih štabova, na nivou lokalnih naoružanih grupa, te namere su osujećene. Jedinice koje su išle zaobilaznicom sa tenkom negde kod Jevrejskog groblja zaustavljene su od “Vukova Trebevića” ili kako su se zvali. Jedna je grupa koja je krenula ka Televiziji Sarajevo zaustavljena protivoklopnim sredstvima. Najdalje su otišli oni koji su sa picgauerima, tri picgaurea su došla do Skenderije. Jedan transporter je uspeo da dođe i do restorana ili kafića, ja mislim da se zove “Galerija” ili…negde kod železnog mosta između Čobanije i Principovog mosta. Njihovo zaustavljanje izvršeno je zahvaljujući heroizmu pojedinih naoružanih grupa i grupa koje su bile, posebno na Skenderiji, sa narodom. Sa tim naoružanim grupama bili su pojedinci koji su ostali zabeleženi herojima grada.’

FOTOGRAFIJE NA TEMU
TEKST NA TEMU

MAJ 1992


• Na mirovnoj konferenciji u Lisabonu, predsjednik Predsjedništva, Alija Izetbegović, prihvata razgovor o teritorijalnom razgraničenju. Predsjedavajući EZ, Jose Cutilliero, iznosi koncept tri konstitutivne zajednice BiH, nudeći na uvid mape koje su izradili eksperti EZ.
• U Sarajevu je 17.000 izbjeglica koje se sele iz jednog dijela grada u drugi. Oni su ili protjerani iz svojih domova, ili su im kuće i stanovi uništeni granatama.


• Sarajevo je pod opsadom. Zatvoren krug oko grada. Postavljeni su tenkovi, minobacači, snajperi, topovi.
• Prilikom povlačenja JNA iz zgrade Komande, na mostu Skenderija došlo do sukoba. Samoorganizovani branitelji grada napali konvoj JNA.
• Nakon povratka iz Lisabona, po slijetanju na Sarajevski aerodrom, JNA zarobljava predsjednika Predsjedništva, Aliju Izetbegovića, njegovu kćerku koja je u pratnji i lidera SDP-a, Zlatka Lagumdžiju. Oslobođeni su poslije dugih pregovora o razmjeni, uz asistenciju komandanta UN, Louisa Mackenziea.
• Juka Prazina, paravojni lider gradskih jedinica, postaje glavnokomandujući Specijalnih jedinica MUP-a BiH.


• Članovi Predsjedništva BiH, Stjepan Kljujić i Fikret Abdić, potpisali obustavu vatre uz sporazum o deblokadi kasarni JNA.
• U Starom Gradu, na ulazu u Sarajevo, postavljena stara drvena kapija.


• JNA smjenjuje Blagoja Adžića i razrješuje dužnosti glavnokomandujućeg oblasti Sarajevo, Milutina Kukanjca.
• Sarajevsko naselje Dobrinja u okruženju trupa SDS-a. Teroristi SDS-a postavili ultimatum braniocima Dobrinje. SDS postavili barikadu sa naoružanim vojnicima između naselja Dobrinja i Mojmilo.


• Unutar blokiranih kasarni JNA nastaju sukobi među pojedinim vojnicima.
• Iz kasarni pucaju na vozila i prolaznike. Kasarna postaje smrtonosna tačka.


• Vojska JNA odlazi i razara sve oko sebe.
• Vode se borbe oko kasarni JNA.
• Prekinuto emitovanje nezavisnog informativnog programa “Yutel”.


• Prilikom granatiranja glavne zgrade Pošte sa okolnih brda, na koja su se smjestile srpske paramilitarne grupe, izgorjelo 40.000 telefonskih linija. Minirana rezervna telefonska centrala na Obali. Sabotažu su izveli niški specijalci.
• Vode se ulične borbe u različitim gradskim zonama.


• Fabrika duhana u Sarajevu izgorjela poslije gađanja zapaljivim granatama.
• Vođena gradska bitka u Pofalićima, između srpskih jedinica i odbrane grada. Branitelji su oslobodili ovo naselje.
• Glavni štab mirovnih trupa UN napustio Sarajevo.


• Predsjedništvo BiH kao krajnji rok za povlačenje JNA postavilo l9. maj.
• Na Ilidži, prilikom odlaska konvoja iz grada, SDS trupe zaustavile 5.000 žena i djece.


• Dogovor o konfederaciji Bosne i Hrvatske odjeknuo kao bomba.
• Predsjedništvo BiH proglasilo vojsku JNA okupacionom silom.
• BiH postala članica UN.


• Poslije dugih pregovora, oslobođen konvoj žena i djece zaustavljen na Ilidži.
• SDS trupe prisilno iselile pacijente iz bolnice Jagomir. 113 mentalnih bolesnika luta gradom.
• Sarajevski pisac Abdulah Sidran, inače strastveni šahista, traži donaciju od 50.000 DM. za učešće bh šahista na Šahovskoj olimpijadi u Manili.


• U napadu na grad, ciljano zapaljen veliki olimpijski kompleks “Zetra”.


• MUP podnio krivične prijave protiv članova SDS-a, a bivših članova Predsjedništva BiH, Biljane Plavšić, Nikole Koljevića i Momčila Krajišnika.
• Sefer Halilović imenovan za komandanta TO BiH.
• SDS trupe pokušale proboj u grad, iz pravca Vraca.
• Lisabon, 24. maj 1992: Donesena Rezolucija, poslije nove runde pregovora.


• Portugalski ambasador, Jose Cutilliero, otpočeo novu rundu pregovora. Hrvatsku delegaciju iz BiH predvodi Mate Boban. Radovan Karadžić predstavlja srpski narod. Predstavnike muslimanskog naroda i delegaciju BiH predvodi Haris Silajdžić.


• JNA napustila kasarnu “Viktor Bubanj”.
• Izvještaj iz Botaničke bašte: specijalni primjerci ugroženi usljed neprestanog bombardovanja.
• Udruženje pčelara BiH šalje u svijet istinu o događajima u gradu.


• Teški artiljerijski napad agresora na Porodilište.
• Granatiranje centra grada. Masakr nad civilima u redu za hljeb.
• Predsjedništvo BiH ne odobrava odlazak konvoja iz grada zbog mogućih ucjena agresora.


• Jedinice JNA se iseljavaju iz gradske kasarne “Jusuf Džonlić”.
• Artiljerijski napad na grad. Grad gori. Napad na zgradu “Oslobođenja”.
• Rušenje i paljenje grada uslovljava prekid mirovne konferencije u Lisabonu.
• JNA napustila vojni poligon Pazarić.
• Njujork, 30. maj 1992. Savjet bezbjednosti UN usvojio Rezoluciju 757, o uvođenju sankcija protiv Srbije i Crne Gore u kojoj se kaže:
- da se zaustavi uvoz svih proizvoda i dobara iz Srbije i Crne Gore;
- da se obustavi izvoz svih dobara i proizvoda u Srbiju i Crnu Goru;
- da se uskrate svi finansijski izvori, uključujući i srpsku i jugoslovensku imovinu u stranim zemljama;
- da se uvede zabrana letova i prelijetanja teritorija stranih zemalja, svim avionima koji lete za Srbiju i Crnu Goru ili sa teritorija tih republika u druge zemlje, osim ako je riječ o posebnim, unaprijed odobrenim letovima, sa humanitarnim potrepštinama;
- da se uvede zabrana servisiranja aviona registrovanih u Srbiji i Crnoj Gori ili koji rade za njihove potrebe, kao i isporuka rezervnih dijelova za takve letjelice, usluge osiguranja ili naplate po tim osnovama;
- reduciranje osoblja diplomatskih misija i konzularnih predstavništava Srbije i Crne Gore, u svim zemljama svijeta;
- zabrana učešća u sportskim događajima, licima ili grupama koje predstavljaju Saveznu Republiku Jugoslaviju, odnosno Srbiju i Crnu Goru;
- suspendovanje naučne i tehničke saradnje, kulturnih veza i posjeta sa licima ili grupama, koje su podržavane ili koje predstavljaju Saveznu Republiku Jugoslaviju, odnosno Srbiju i Crnu Goru...


SKENDERIJA

Prije rata, kompleks “Skenderija” bio je kulturni, sportski i prodajni centar za mlade. Jedno krilo zgrade, “Dom mladih”, potpuno je izgorio. U opsadi, u dvorani košarkaškog kluba “Bosna” igrali su se turniri u malom nogometu. U podzemnim dijelovima Skenderije radio je prodajni centar u čijim kafićima su se ljudi mogli sresti, bezbjedni od granata, a u buticima se prodavala preostala odjeća iz 1992. U ostatku kompleksa smjestio se UNPROFOR-ov Francuski bataljon, okružen bodljikavom žicom.

VIDEO NA TEMU
ANKETE
ANKETA
MAPA OPSADE SARAJEVA