Sarajevo "LIFƎ" magazin


Godina proizvodnje
1995.
MJESTO PROIZVODNJE
Sarajevo, Bosna i Hercegovina
Originalni format
Magazin (tekst/fotografije), specijalno izdanje
Jezik
engleski
Tema
Opsada Sarajeva 1992.-1995.: antropološko-kulturološko-socijalna studija o ličnim mentalnim iskustvima preživljavanja.
Period istraživanja
1992.-1995.
Pokrivenost/doseg
globalni
Opis
Projekat je kao inspiraciju i okvir koristio izvorni koncept i dizajn magazina LIFƎ. Sarajevski LIFƎ je objavljen kao posebno jednokratno izdanje koje prikazuje i ovjekovječava osobno iskustvo preživljavanja 87 pojedinaca različitih profila (na upitnik o preživljavanju pod opsadom odgovarali su umjetnici, akademici, sociolozi, glumci, intelektualci i novinari). Izvorni oblik magazina LIFE prilagođen je novoj stvarnosti i upakovan kao antropološka, kulturološka i sociološka studija fenomena opsade. Magazin sadrži i posebne odjeljke o kulturnom opstanku: moda, teatar, muzej umjeća preživljavanja i strip u manga-stilu.
Broj stranica
130
Napomena
Magazin Sarajevo LIFƎ nije štampan u bosanskoj verziji, ali je preveden i njegov adaptirani prevod se može naći u Enciklopedija: opsada Sarajeva 1992.-1996.
Izdavač
FAMA

FAMA TIM

Glavna urednica
Suada Kapić
Urednica
Maja Razović
Pomoćnici urednika
Nihad Kreševljakovic, Aleksandra Majhrovski
Saradnice
Lejla Pašović, Lejla Hasanbegović
Fotografija
Milomir Kovačević
Dizajn
Studio Dogan
Prelom
Emir Kasumagić
Prevod
Nedžad Imamović
Administracija
Mirsada Bjelak
Štampano u
Zagreb, Hrvatska
Autorska prava
© FAMA International

Metodologija

Sve one koji posmatraju, uočavaju, upućuju i objašnjavaju mogućnost masovnog uticaja čini svojevrsnom elitom. Ali pogrešnim metodama i nečistim porivima masovni uticaj vremenom može izazvati katastrofalne posljedice. FAMA, prva nezavisna multimedijalna kompanija u bivšoj Jugoslaviji, osnovana je s punom sviješću o osjetljivosti područja u koje ulazimo. Na početku raspada Jugoslavije znali smo da će dokumenati svih vrsta i formata ostati da odlučuju o sudbinama onovremenih i svih budućih generacija. Stoga smo, slijedeći lične principe, odlučili da koristimo metodologiju činjenica, govorne istorije, dokumentovanog dokumenta. Zahvaljujući jedinstvenom talentu za uvid u veliku sliku, razvili smo metodu koja u nekoliko faza omogućuje da se 'očigledno učini vidljivim'.

Faza 1
Uvid. Događaje posmatrati otvorenog uma, s pozicije posmatrača a ne učesnika, registrovati postojeće elemente posmatranog fenomena i potom ih uvezati, uočiti rane znake nastajućeg dominantnog trenda koji će pokrenuti novi proces uzroka i posljedica.

Faza 2
Govorna istorija. Istraživanje nastaviti putem govorne istorije: svaki učesnik posmatranog događaja govori o onom dijelu u kom je sam učestvovao, ne dajući komentare u vezi s drugim učesnicima. Postojeći elementi se snimaju u foto/video formatu.

Faza 3
Strukturiranje istraživanja. Utvrđene činjenice i dokumentovane dokumente o određenom događaju, periodu ili fenomenu složiti u adekvatnu strukturu kojom se znanje o tom događaju, periodu ili fenomenu publici prenosi u njima prihvatljivom formatu. Izostaviti svako upućivanje na zaključak. Čitaocu, gledaocu, učeniku, istraživaču... prepušta se da sami izvode zaključke na osnovu datog formata.

Faza 4
Formatiranje istraživanja. Strukturu pretvoriti u popularni format za masovnu upotrebu (mape, albumi, filmovi, enciklopedija).

Faza 5
Kreiranje edukacijskog paketa. Izučavanje perioda 1991.-1999. je naš jedini prilog njegovom tumačenju: formirali smo edukacijski paket čiji pojedini dijelovi služe za različite stepene edukacije.

Sarajevo "LIFƎ" magazin

Iako smo živjeli u opsadi, mi smo bili i posmatrači fenomena kraja jedne urbane civilizacije (što je bilo Sarajevo krajem 20. vijeka) i uspostavljanja jedne nove civilizacije koja je sličila naučno fantastičnim filmovima i ovovremenoj dokumentarnoj tv-seriji Život poslije ljudi. Posmatrati ljude koji stvaraju iz vrlo ograničenih resursa, izloženi neprestajućem teroru, svedeni na pokretne mete – iskustvo je bez premca. Htjeli smo da im postavimo pitanja o nadi, vjeri, humoru, životu poslije smrti, izumima za mentalni opstanak, i zauvijek sačuvati njihove odgovore, znajući već tada da je ovo iskustvo dragocjeno za cijeli svijet. Htjeli smo saznati što više o mogućnostima ljudske prirode i uma koji djeluju slobodno uprkos svim ograničenjima date situacije. Iz bivšeg života smo poznavali američki magazin LIFE koji je u dvadesetom vijeku osvojio čitav svijet čitaocima otkrivajući skrivene i daleke stvari o kojima ne znaju ništa. Izjava osnivača i vlasnika Henrija Lucea motivirala nas je da jedno od njegovih izdanja (iz 1936.) prikažemo u novom ruhu, postavljajući ga usred opsade Sarajeva. Danas je to antropološki dokument o jednom nemogućem vremenu i ljudskoj borbi da situaciju u kojoj su se našli pobijede umjesto da postanu njene žrtve.

O projektu

Ova antropološka studija u formi anketa, redizajn slavnog američkog magazine LIFE (koji se bavio istraživanjem i dokumentovanjem novog, nepoznatog i iznad svega sociološki važnog za svijet u cjelini), napravljena je tokom 1995. godine, tokom opsade Sarajeva. Intelektualci i umjetnici grada pod opsadom odgovarali su na vječna pitanja dobra i zla, nade i smrti, ljubavi i opstanka u teškim vremenima. Njihovi odgovori predstavljaju nadu za čovječanstvo i specijalnu studiju o mentalnom zdravlju pojedinaca izloženih višegodišnjem teroru.

"Uprkos višegodišnjem teroru u gradu pod opsadom, oko 300.000 Sarajlija ostaje u gradu i nastoji da preživi u nemogućim, dotad u ljudskom iskustvu neviđenim okolnostima. Svi oni su osuđeni na smrt, razlog za njihovu kaznu je zaboravljen, sat i dan njihove egzekucije nepoznat. Svijet gleda dnevne izvještaje iz grada pod opsadom i, zahvaljujući globalnoj televizijskoj mreži, Sarajevo postaje i njihova stvarnost, a ljudi koji žive u njemu su nestvarni za spoljni svijet. Trčeći pod snajperima, bježeći od granata u bitci za život, Sarajlije su živeći pod opsadom i trpeći najsofisticiranije vrste terora iskusili potpuno novo i pozitivno iskustvo izvučeno iz dubina pakla: čovjek može preživjeti kataklizmu i ostati ljudsko biće. Rad je postao zakon opstanka. Svaka osoba predstavljena u ovom magazinu ostala je u gradu pod opsadom kao i ostalih 300.000 stanovnika. Neki od njih su povremeno odlazili na kratka putovanja u spoljni svijet, mirno se vraćajući u grad pod opsadom i nastavljajući raditi. Postali su nova vrsta svjetskih putnika: isti bilo gdje, na najcivilizovanijim mjestima u Tokiju, Njujorku, Parizu, Meksiku, kao i u Sarajevu – gdje je civilizacija nestala, ali se istovremeno uspostavila neka druga, nova. Oni su igrali predstave, pravili skulpture, svirali, plesali, komponovali, glumili i režirali, pisali i objavljivali knjige – slaveći život. Jer život je tamo gdje je smrt." (Uvodnik Sarajevo LIFƎ magazina objavljenog u avgustu 1995. godine).

Svi navedeni faktori su kasnije pokazali da je u stvaranju vrijednih priloga tumačenju i učenju o periodu 1991.-1999. u bivšoj Jugoslaviji ovaj metod ključ dokumentovanja događaja. Osim za lokalnu i globalnu edukaciju, ovaj projekat se takođe pokazuje vrijednim prilogom procesu istine i pomirenja, kao i procesu demokratizacije našeg poslijeratnog društva.